ب:انفاق مال در راه خدا در صورتى تأثير گذار است و باعث تزكيه نفس مى‏شود و انسان را از وابستگى نجات مى‏دهد كه اولا انسان در انفاق خويش اخلاص داشته باشد ريا نكند،براى بدست آوردن خوشنودى خدا انفاق كند.ديگر اين كه از بهترين و پاك‏ترين اموال شخصى خود انفاق كند.انفاق چيزهايى كه به كار انسان نمى‏خورد يا افزون بر نيازهاى انسان است كه در تمام اين موارد محبوب انسان هم نخواهد بود،سازندگى و تأثير مطلوب را نخواهد داشت :

 و انفقوا من طيبات ما كسبتم . ⁽⁴⁾

«از پاكترين و پاكيزه‏ترين اموال خود انفاق كنيد.»

على عليه السلام دو ركعت از نماز ظهرش را بجا آورده است.نيازمندى به وى خطاب نموده از او طلب كمك مى‏كند.على انگشتر قيمتى كه هزار دينارارزش داشت و انگشتر مخصوص پادشاه حبشه بوده و از جانب نجاشى به رسول الله صلى الله عليه و آله هديه شده بود و رسول الله صلى الله عليه و آله هم آن را به على هديه نموده بود،از انگشت خويش بيرون آورده و در حال نماز به نيازمند مى‏دهد. ⁽⁵⁾

قرآن از اين انفاق ستايش مى‏كند:

انما وليكم الله و رسوله و الذين آمنوا الذين يقيمون الصلاة و يؤتون الزكاة و هم راكعون. ⁽⁶⁾ «رهبر شما مردم،خدا و پيامبرش و آن كسانى‏اند كه به خدا ايمان دارند و نماز را به پا مى‏دارند و در هنگامى كه در ركوع هستند زكات مى‏پردازند».

ج:شخص گرسنه‏اى به رسول الله صلى الله عليه و آله مراجعه نموده طعام مى‏طلبد.حضرت كسى را براى تهيه طعام به حجره‏هاى همسران خويش مى‏فرستد.آنها مى‏گويند چيزى جز آب در حجره‏ها پيدا نمى‏شود.رسول الله صلى الله عليه و آله خطاب به حاضرين مى‏فرمايد چه كسى حاضر است اين شخص را امشب مهمان كند.على عليه السلام داوطلب مى‏شود همراه مهمان به منزل مراجعه مى‏كند.از دختر رسول الله صلى الله عليه و آله مى‏پرسد چه چيز يافت مى‏شود.فاطمه عليها السلام جواب مى‏دهند تنها غذاى بچه‏ها وجود دارد.على مى‏فرمايد مهمان را بر كودكان خويش برمى‏گزينيم.كودكان با شكم گرسنه سر بر بالين مى‏نهند اما مهمان رسول الله صلى الله عليه و آله را پذيرايى مى‏نمايند.خداى سبحان از اين ايثار على و فاطمه ستايش مى‏كند : ⁽⁷⁾

و يؤثرون على انفسهم و لو كان بهم خصاصة . ⁽⁸⁾ «با اين كه خود شديدا نيازمند هستند ديگران را بر خود برمى‏گزينند.»اين است ايثارعلى عليه السلام در راه خدا.

البته در اين گونه موارد اسرارى وجود دارد كه چه بسا براى همگان آشكارنباشد،كه چگونه امام همام فرزندان تحت تكفل خويش را گرسنه مى‏خواباند و از قوت آنان مهمان پذيرايى مى‏نمايد؟ !آيا پيروان حضرت در اين حد مكلف هستند؟شايد كسى از فقها به چنين تكليفى فتوا ندهند.ليكن امام همام كه محرم اسرار است،اين چنين عمل مى‏كند.در هر صورت ايثار على كاملا بر پيروانش آشكار و شايسته الگوگيرى است.على از دست رنج و كار و تلاش خويش فراوان انفاق نمود.على در مزرعه بيل مى‏زد و نخلستان آباد مى‏كرد و از كد يمين و عرق جبين خويش هزاران بنده آزاد كرد:ان امير المؤمنين عليه السلام اعتق الف مملوك من كده يده. ⁽⁹⁾

على عليه السلام در تلاش سازندگى براى همگان الگو بود.قنات‏هاى فراوان جارى نمود و نخلستان‏هاى بسيارى در اطراف مدينه آباد و سر سبز نمود در عين حال كه خود از زندگى در سطح بسيار پايين بر خوردار بود.چنين سازندگى و تلاش را انجام مى‏داد و به آن افتخار مى‏نمود.

على عليه السلام به گونه‏اى صحرا را آباد كرد و آب‏ها جارى مى‏نمود كه هيچ گونه وابستگى به مال و مزرعه و قنات خويش پيدا نمى‏كرد.وى قنات حفر كرد وقتى آب همانند گردن شتر به سوى آسمان فوران شد،فورا آن را وقف حجاج بيت الله الحرام و رهگذران نمود.امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد: رسول الله صلى الله عليه و آله زمينى را تقسيم نمود بخشى از اين سهم على شد.در ميان آن چشمه حفر نمود آب همانند گردن شتر جارى شد.فرمود بشارت بدهيد به ورثه كه اين صدقه خالص در راه حجاج بيت الله الحرام و رهگذران:و بشر الوارث هى صدقة بتة بتلاء في حجيج بيت الله و عابر سبيل الله. ⁽¹⁰⁾

انفاق و ايثار امامان از بهترين اموال خويش و در سخت‏ترين شرايطنيازمندى صورت مى‏گرفت .اين چنين است آنان الگوى زندگى و تلاش در سازندگى براى همگان هستند.آنان با اين ارزش‏ها دلها را شيفته خود و چشم‏ها را خيره هنرهاى خويش نموده‏اند و وحى الهى و سروش آسمانى از سيره،انفاق و ايثار آنان،اين چنين ستايش مى‏نمايد.

پى‏نوشتها:

1.توبه، .41

2.نور الثقلين،ج 5،ص .470

3.انسان، 8

4.بقره، .267

5.نور الثقلين،ج 1،ص .643

6.مائده، .55

7.بحار،ج 41،ص .34

8.حشر، .9

9.فروع كافى،ج 5،ص .74

10.بحار،ج 41،ص .40

امام على(ع) الگوى زندگى صفحه 49